Facebook’ta “Sunucuya Bağlanılamıyor” Ama İnternet Var: DoH / DoT Çözümleyici Uyumsuzluğu 🌐🔒📱
Facebook’u açıyorsunuz, Wi-Fi ya da mobil veri çekiyor, tarayıcıdan siteler açılıyor, WhatsApp mesaj gönderiyor ama Facebook uygulaması ya da tarayıcıda Facebook sayfası “Sunucuya bağlanılamıyor” uyarısıyla kalıyor 😕 Üstelik VPN açınca ya da ağı değiştirince bir anda düzeliyor. İşte bu tablo, çoğu kişinin modem, uygulama ya da Facebook sunucularını suçladığı ama gerçekte DNS çözümleme katmanında, özellikle DoH (DNS over HTTPS) ve DoT (DNS over TLS) kullanan çözümleyiciler arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanan çok net bir senaryoya işaret eder.
Bu yazıda konuyu “DNS değiştir geçer” yüzeyselliğine düşmeden, DoH ve DoT’un ne olduğunu, neden internet var gibi görünmesine rağmen Facebook’un sunucuya ulaşamadığını, bu sorunun neden sadece bazı ağlarda ya da cihazlarda ortaya çıktığını ve nasıl kalıcı şekilde teşhis edilip çözülebileceğini; saha deneyimleri, teknik altyapı bilgisi, gerçek kullanıcı örnekleri ve kişisel gözlemlerle samimi bir dille anlatacağım 😊 çünkü bu hata, modern ağlarda en sık yanlış teşhis edilen bağlantı problemlerinden biridir.
Tanım: DoH ve DoT Nedir, DNS’ten Farkları Ne? 🔍
DNS, bir alan adını IP adresine çeviren sistemdir; klasik DNS sorguları genellikle şifrelenmez. DoH, DNS sorgularını HTTPS üzerinden, DoT ise TLS üzerinden şifreleyerek gönderir. Amaç; gizlilik, güvenlik ve ağ üzerindeki müdahaleleri azaltmaktır. Modern işletim sistemleri ve tarayıcılar, gizlilik kazanımı için DoH/DoT’u varsayılan ya da tercihli hale getirebiliyor.
Sorun şu ki 😬 her ağ, her modem, her ISS ve her kurumsal güvenlik cihazı DoH/DoT trafiğini doğru ve tam desteklemiyor. Facebook gibi çok sayıda alan adına, CDN uç noktasına ve sertifika doğrulamasına ihtiyaç duyan uygulamalar, DNS çözümleme zincirinde yaşanan en küçük tutarsızlığı bile “sunucuya ulaşılamıyor” olarak yorumlayabiliyor. İnternet var ama doğru IP’ye giden yol bozuk oluyor.
Neden Önemli? Neden İnternet Var Görünüyor? 🤔
Bu hatanın kafa karıştırıcı olmasının nedeni, ağın kısmen çalışmasıdır. HTTP/HTTPS trafiği bazı sitelere gider, hatta video bile oynatır; fakat Facebook’un kullandığı alan adlarının bir kısmı DoH/DoT üzerinden çözümlenirken, ağ tarafındaki filtre, proxy ya da eski firmware bu şifreli DNS trafiğini bloklar, bozar ya da geciktirir. Sonuçta Facebook, gerekli IP’lerin bir bölümünü alamaz ve “sunucuya bağlanılamıyor” der.
Bunu bir metaforla düşünelim 😊 Şehrin yolları açık ama navigasyon uygulaması bazı kavşakları yanlış çiziyor. Araba çalışıyor, benzin var; fakat hedefe giden doğru rotayı bulamıyorsunuz. DoH/DoT uyumsuzluğu da tam olarak bu yanlış rota hissini yaratır.
Nasıl Ortaya Çıkar? Teknik Olarak Nerede Kırılır? 🛠️
Facebook uygulaması açıldığında aynı anda birden fazla alan adına DNS sorgusu gönderir. Cihazınız DoH/DoT kullanıyorsa bu sorgular şifreli gider. Ağ tarafında DoH/DoT’a kısmi izin varsa; bazı sorgular geçer, bazıları zaman aşımına uğrar. Facebook bu durumu tek tek denemek yerine güvenlik ve performans gerekçesiyle süreci keser. Tarayıcıdan bakıldığında da benzer şekilde bazı alt alan adları çözümlenemediği için bağlantı kurulamaz.
Kendi deneyimimden bir örnek paylaşayım 😊 Bir ofiste Facebook, LinkedIn ve Instagram “sunucuya bağlanılamıyor” diyordu; Google servisleri çalışıyordu. Cihazlarda DoH açıktı, ağda ise eski bir güvenlik duvarı vardı. DoH kapatılıp sistem DNS’ine dönüldüğünde sorun anında çözüldü. İnternet hiç kesilmemişti; sadece DNS yolu yanlıştı.
DoH / DoT Akışını Basitleştirelim 📊
Bu görsel akışta, şifreli DNS sorgularının ağ cihazlarıyla uyumsuz olduğunda nasıl kopukluk yarattığı net biçimde görülür.
Nasıl Tespit Edilir? Sorunun DoH/DoT Olduğunu Nasıl Anlarız? ✅
En güçlü belirti, ağ değiştirince sorunun kaybolmasıdır. Mobil veride açılıyor, ev ya da ofis Wi-Fi’ında açılmıyorsa DNS katmanı şüphelidir. İkinci güçlü sinyal 😊 VPN açıldığında Facebook’un anında çalışmasıdır; VPN, DNS çözümlemesini farklı bir yol üzerinden yapar ve uyumsuzluğu by-pass eder. Üçüncü ipucu, tarayıcı ya da sistem ayarlarında DoH/DoT kapatıldığında sorunun düzelmesidir.
Konuyu daha teknik düzeyde anlamak isteyenler için şu İngilizce kaynaklar oldukça açıklayıcıdır:
https://www.cloudflare.com/learning/dns/dns-over-https/
https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc7858
Nasıl Uygulanır? Kalıcı ve Sağlıklı Çözüm Yolları 🧩
Kalıcı çözüm için önce tek bir DNS stratejisi seçmek gerekir. Eğer ağınız DoH/DoT’u tam desteklemiyorsa, cihazlarda DoH/DoT’u kapatıp güvenilir bir klasik DNS çözümleyiciye geçmek çoğu zaman en temiz çözümdür. Alternatif olarak, DoH/DoT’u ağ genelinde destekleyen bir DNS sağlayıcıya geçmek ve modem/router firmware’ini güncellemek de uyumu sağlar.
Kişisel bir öneri 😊 Ev ya da ofis ağınızda birden fazla cihazda benzer ama tutarsız bağlantı hataları görüyorsanız, her cihazda farklı DNS yöntemi kullanmak yerine merkezi ve tutarlı bir yapı kurmak uzun vadede sizi bu tür görünmez hatalardan kurtarır.
Örnek Senaryolar 🧠
Facebook “sunucuya bağlanılamıyor” derken YouTube çalışıyorsa, DoH/DoT kısmi engelleniyor olabilir. VPN açınca her şey düzeliyorsa, DNS yolu değişmiştir. Aynı Wi-Fi’da bazı telefonlar açarken bazıları açmıyorsa, cihaz bazlı DoH ayarları farklıdır. Kurumsal ağlarda bu sorun daha sık görülür çünkü güvenlik cihazları şifreli DNS’i tam desteklemeyebilir.
Sık Sorulan Sorular ❓
1. Bu hata Facebook sunucularından mı kaynaklanır?
Genellikle hayır, DNS çözümleme yolundan kaynaklanır.
2. İnternet varken neden sunucuya bağlanamaz?
Doğru IP çözümlenemediği için.
3. VPN neden çözüm olur?
DNS yolunu değiştirir.
4. DoH güvenli değil mi, neden kapatalım?
Güvenlidir ama ağınız uyumlu değilse sorun çıkarır.
5. Mobil veride neden olmaz?
Operatör DNS altyapısı farklıdır.
6. iPhone ve Android fark eder mi?
Her ikisinde de olabilir.
7. Tarayıcıda olup uygulamada olmaması normal mi?
Evet, DNS ayarları farklı olabilir.
8. Modem resetlemek işe yarar mı?
Geçici olabilir.
9. Bu durum kalıcı mıdır?
Yapılandırma düzeltilirse hayır.
10. Facebook destekle iletişime geçmeli miyim?
Genellikle gerekmez.
İnsanlar Bunları da Sordu 🧠
Facebook sunucuya bağlanamıyor ama internet var, neden?
DoH/DoT uyumsuzluğu DNS çözümlemesini bozuyor olabilir.
Şifreli DNS her ağda çalışır mı?
Hayır, ağ cihazlarıyla uyum gerekir.
VPN kalıcı çözüm mü?
Hayır, geçici bir dolaşma yoludur.
Sonuç 🎯
Facebook’ta “Sunucuya Bağlanılamıyor” uyarısını görüp internetinizin çalıştığını bildiğiniz halde ilerleyemiyorsanız, sorun büyük ihtimalle uygulamada değil; DoH/DoT kullanan DNS çözümleyici ile ağ altyapınız arasındaki uyumsuzluktadır. Sorunu doğru katmanda ele aldığınızda, uygulamayı ya da hesabı kurcalamak yerine DNS yolunu düzeltir ve dakikalar içinde kalıcı çözüme ulaşırsınız 😊 Modern internette bazen problem bağlantıda değil, bağlantının nasıl çözümlendiğinde saklıdır.
